SARIKIZ EFSANESİ

*SARIKIZ HEYKELİ, Balıkesir'in Edremit ilçesine bağlı Akçay Mahallesi sahilinde yer almaktadır.

Marmara ve Ege bölgelerini birbirinden ayıran ve genç dağlar grubuna giren Kazdağları'nın en yüksek tepesine SARIKIZ Tepesi adı verilmektedir. Bu tepenin adı hakkında pek çok efsane anlatılmaktadır.

Çok eski zamanlarda Güre köyünde çok güzel bir kız varmış. Bu kızı köyün bütün gençleri sever ve evlenmek istermiş. Adı Sarıkız olan bu güzel kızın babası ise bin bir zahmetle büyüttüğü kızını,talip olan gençlerin hiç birine vermezmiş. Bunun üzerine gençler Sarıkız'a iftira etmişler. Köylüler de Sarıkız'ın babasına giderek; "Kızın kötü yola saptı, Ya kızını öldürürsün ya da buralardan çekip gidersin" demişler. Düşünüp taşınan baba,kızını öldürmeye kıyamaz ; ancak köylülerin yüzüne bakabilmek için Sarıkız'ı gözden uzak tutmak gerektiğini düşünür.

Kızını yanına alan baba, Kazdağı'nın zirvesine çıkar ve güttükleri kazlarla birlikte kızını bırakıp geri döner. "Kurt kuş yerse de gözüm görmesin, yaşarsa da herkesten gizli yaşasın" demiş.

Kazdağı'nda kalan Sarıkız ölmemiş ve kazlarını gütmeye devam etmiş. Hatta yolunu, izini kaybedenlere yardımcı olmuş, Bu durum kısa zamanda babasının kulağına gitmiş, Kızının ölmediğini öğrenen baba, Kazdağı'nda kızının yanına çıkmış. Dağda kaz çobanlığı yapan Sarıkız babasını görünce sevinmiş ona yemek ikram etmiş. Yemek sırasında babası kızından su istemiş Sarıkız elini uzatarak kilometrelerce aşağıdaki Güre çayından su alarak babasına vermiş. Babası kızının ermiş olduğunu görünce pek sevinmiş.

Sarıkız'ın öldüğü ve bugün kabrinin bulunduğu yere Sarıkız Tepesi,

Babasının öldüğü yere ise Babatepe veya Kartaltepe adı verilmektedir.

Kültürümüzün en renkli kaynaklarından olan efsanelerimiz unutulmamak için çoğu zaman bir maddi iz veya mekana bağlanır. Sarıkız efsaneleri de böyledir. Kaz dağlarının zirvesindeki Sarıkız tepesi ve bu tepenin üzerindeki Sarıkız efsanelerinin günümüze kadar ulaşan izleridir. Şimdi anlatacağımız efsane ise farklı bir Sarıkız efsanesi olarak dikkati çekmektedir. Ancak bağlı bulunduğu iz yine aynıdır.

Delikanlının biri güzeller güzeli bir kıza aşık olmuş. Kız evlenme şartı olarak, delikanlıdan gücünü ispatlamasını istemiş Bu şarta göre delikanlı sırtına yüklenen tuz çuvallarını taşımak zorundadır. Delikanlının sırtına tuz çuvalları yüklenmiş yamaçtan tırmanırken çuvallar dengesini kaybetmiş ve delikanlı yuvarlanarak göle düşmüş. Tuzlar ıslandıkça çuvallar ağırlaşmış ve delikanlıyı suyun derinliklerine çekmiş. Köy halkı bu acıya sebebiyet verdiği için kıza öfkelenmişler ona yumurtalar atmışlar. Sarıkız adı da buradan kalmış. Öfkeleri yatışmayan köylüler babasına giderek şikayet etmişler ve onu yok etmesini istemişler babası yumurtalara bulanmış kızını alarak tepeye çıkmış. Kızını öldürmeden önce abdest alıp namaz kılmak isteyen baba kızından su bulmasını istemiş kız delikanlının boğulduğu gölün suyundan getirmiş su tuzlu olduğu için babası yeniden tatlı su bulup getirmesini istemiş bunun üzerine kız ayığını yere vurmuş, o anda yerden bir kaynak suyu fışkırmaya başlamış,durumu gören baba kızının ermiş olduğunu anlamış ve onu öldürmekten vazgeçmiş kimsenin zararı dokunmasın diye suyun etrafını taş duvarla çevirmiş.

Kaz dağlarının zirvesindeki bu kaynak bugün hala yörede şifalı olarak bilinmektedir. Ayrıca hem Sarıkız için hem de babasının öldükleri yerler kutsal sayılmaktadır.

Kazdağı'nın zirvesinde bulunan Sarıkız'ın kabri bugünde yöre halkı tarafından ziyaret edilmektedir. Her yıl 14-16 Temmuz tarihleri arasında Akçay'da yapılan zeytin festivalinde Sarıkız'da temsil edilmektedir.